Quote 6. Eenzaam

Hope Springs. Meryl Streep in een van haar vele films. Beter dan matig, maar ook weer niet heel goed. Zeg maar B+. Daar heeft ze er heel wat van gemaakt. Het zijn van die films waar je op tv wel bij blijft hangen maar daarna niet naar bed gaat met het idee dat je iets heel belangrijks gezien hebt. Vermaak zondAfbeelding Typemachineer veel lachen, maar wel behoorlijk wat huilen. Dat doet Streep veel films.

In Hope Springs zit streepje gevangen in een vreugdeloos huwelijk met een sikkeneurige, maximaal non-communicatieve man en probeert daar met behulp van een therapeut wat aan te doen. In een gesprek met de laatste flapt ze ineens die mooie zin er uit:

’Ik denk dat ik alleen minder eenzaam zou zijn…’

Dat is mooi geformuleerd. 31 jaar huwelijk, uitgepraat, gescheiden slaapkamers en verpletterend eenzaam. Met zijn tweeën en toch alleen. Het is goed dat iemand het eens helder zegt. Eenzaamheid wordt teveel verward met alleen zijn. En andersom. Eenzaamheid binnen een relatie komt net zo vaak voor als eenzaamheid in je eentje. Denk ik. Of nog vaker. Zegt eenzaam zijn daarmee meer over de persoon dan over de burgerlijke staat? Daar lijkt het wel op.

Eenzaamheid gaat over het onvermogen je diepste gedachten en gevoelens te delen met anderen. Met iemand die de moeite neemt te luisteren, zonder je direct met een oordeel in de hoek te wijzen. Daar heb je geen huwelijk of samenlevingscontract voor nodig dunkt me. Sterker nog, heel lang met één persoon samenzijn zou wel eens harder tegen kunnen werken dan mee. Het vraagt nieuwsgierigheid, empathie en durf om steeds weer interessante, spannende vragen aan elkaar te blijven stellen ook als je geen idee hebt van het antwoord dat gaat komen. Of daar misschien zelfs wel bang voor bent. Gesprekken hebben die ergens over gaan. Als dat niet meer lukt, lijkt zelfbewust alleen zijn mij in hoge mate te verkiezen boven een uitgedroogd samenzijn waarin op elke vraag een al bekend antwoord komt. Als er al wat gevraagd wordt. En dan bedoel ik niet ’wat eten we vanavond?’. Of zoals een goede kennis het ooit formuleerde: ’ik kan ontzettend goed met mijzelf opschieten en dat bleek laatst wederzijds te zijn’.

In Amerika komen bijna de helft van de baby’s ter wereld in eenouder gezinnen van moeders onder de dertig. Veel van hen organiseren hun leven liever in horizontale netwerken dan binnen een traditonele relatie. De helft van mijn beste vrienden leeft alleen, al dan niet gecombineerd met een weliswaar innige, exclusieve, maar niet 24-7 relatie. Als ik daarover doorvraag, zijn de gelukkigste – of meest tevreden, dan is misschien een beter woord, geluk is een zeer over het paard getild concept, tevreden en af en toe gelukkig, laten we het daar maar ophouden – de meest tevreden van hen dus, zijn zij, die het op de dagen apart net zo goed hebben als op de momenten bij elkaar, waarbij het samenzijn wel altijd wat toevoegt. Kortom, als je niet alleen kunt leven, kun je het ook niet samen? Ik ben niet meer zo goed in zeker weten. Mijn voorlopige antwoord is ja.

Lees verder / reageer

Quote 5: Every time you slept with me…

Cameron Diaz krijgt niet zo vaak een mooie tekst in de mond gelegd, maar deze mocht er zijn. Vanilla sky uit 2001. Diaz wacht Tom Cruise op, als hij ’s ochtends in alle vroegte uit het huis van zijn nieuwe liefde komt. Ze geeft hem een lift. Diaz wil hem terug, voor haar alleen, maar Cruise voelt zich vrij.

  • You promised me!Afbeelding Typemachine
  • I never promised you anything.
  • Oh yes you did… Every time you slept with me, your body did a promise.

Zo! Dat is dan helder. En volgens neuro-wetenschappers heeft ze nog gelijk ook. Noem het maar het oxytocine effect. Dat is de neurotransmitter die een belangrijke rol speelt bij intimiteit, het ontstaan van vriendschappen en zorg. Tsja. Gevoelens komen ook uit de hormonen-winkel, het is niet anders. Dat intimiteit een band schept, daar is natuurlijk niks verbazingwekkends aan. Het lijkt me een zinvolle maatregel van de evolutie. Wellicht dat daarom veel mannen kiezen voor seriële-monogamie. Een vertwijfelde poging het oxytocine-niveau laag te houden. Zeg dan toch gewoon dat je bindingsangst hebt. Dat mag. Omgekeerd zal gebrek aan intimiteit die band dan wel  ondergraven. Ook maar eens over nadenken.

’Every time you slept with me your body did a promise’, zegt Diaz, en geeft een dot gas. Wat volgt is een scène die je niet snel vergeet. Een goede les voor het liefdesleven. Kijken die film. Samen!

Lees verder / reageer

Quote 4. Frankly my dear…

Gone with the wind. Rhett Butler in de rol van vrije jongen in oorlogstijd en Scarlett als het ultieme verwende kreng. Vier uur film. Het is dat de mussen van het dak vallen anders zou ik zeggen kijken, nu. Een 75 jaar oude film voor het gehele gezin, een van die klassiekers. Stop maar in de koffer voor op een regenachtige dag.

Frankly my dear I don’t give a damn. Het werd verkozen tot het beroemdste filmcitaat ooit, en had bijna niet in de film gezeten omdat vloeken in films toen nog verboden was. De producer betaalde een boete van vijfduizend dollar maar knipte het er niet uit.

Zeg het niet zomaar tegen je geliefde. Het is het definitieve vaarwel van Rhett aan Scarlett, geen terloopse opmerking.

Scarlett handenwringend  boven aan de trap, Rhett met de buitendeur al in de hand:

  • Wat moet er van mij worden zonder jou?
  • Dat interesseert me geen bal!

Frankly my dear I do’n give a damn. En hij slaat de deur dicht. Scarlet, een ijdel nest, haar leven leven lang liegend en bedriegend uitsluitend op zoek naar het eigen geluk, krijgt eindelijk haar trekken thuis.

De film sluit haarfijn aan bij de discussies over opvoeden. De charmante Scarlett windt iedereen om haar vinger, wordt voortdurend in de watten gelegd, onophoudelijk geprezen en krijgt zonder inspanning wat ze wil. In onderwijstermen heet dat feedback op wat je bent in plaats van wat je doet. Dat werkt fataal uit. Toen en nu. Het is beloning zonder prestatie. Daar moet je zuinig mee zijn. Dat kweekt Scarlettjes. En daar loopt het slecht mee af.

Lees verder / reageer

Quote 3. I’m still thinking about it…

Afbeelding TypemachineThe remains of the day is een leerzame film. Zo’n sfeervol, goed gemaakt Engels drama, met Emma Thompson en Anthony Hopkins in glansrollen. Miss Kenton en Mister Stevens. Als het genre romcom bestaat, heet dit een sadtrag.

Wie niets voelt bij het laatste shot wil ik niet kennen. Stromende regen, de vage contouren van Miss Kenton achter de beslagen ruiten van de wegrijdende bus.

Maar dat is twintig jaar later. Het is eigenlijk geen quote, meer een fragment. Miss Kenton komt terug van haar vaste avond uit, treft voor haar kamerdeur Mister Stevens en vertelt aarzelend, zoekend naar woorden dat een vriend haar een huwelijksaanzoek heeft gedaan.

– I’m still thinking about it, sluit ze af. Een moment van ongemakkelijke stilte. Emma Thompson zegt het nog eens. – I’m still thinking about it… Licht vragend, met een nadruk op thinking. Als een half afgemaakte zin. Opnieuw is het even stil. Nu of nooit.

– ‘I see… Well thank you miss Kenton. Beheerst, vormelijk, en dan slaat hij op de vlucht. -Now if you will excuse me.

Geluk in een paar seconden van vlakbij naar onbereikbaar. Miss Kenton wil het eindelijk horen,  Mister Stevens weet niet wat te zeggen. Je ziet de paniek in zijn ogen. Dat  Miss Kenton vers gesneden bloemen in zijn werkkamer zet, is voor hem onbegrijpelijke frivoliteit. Opgesloten in de do’s en don’ts van zijn eigen wereld. Gevangen in orde en regelmaat. Angst voor het onbekende.

– Now if you will excuse me. Domoor.

Lees verder / reageer

Quote 2. Vriendschap

Kunnen een man en een vrouw vrienden zijn? Meg Ryan en Billy Cristal komen er in de klassieker ’When Harry met Sally’ niet uit. Het is eigenlijk het thema van de film, en ze praten er ook veelvAfbeelding Typemachineuldig over. ’No way’, vindt Harry. Sally aarzelt.

Harry heeft het, zonder het zo te noemen, over de platonische vriendschap. Grote genegenheid gebaseerd op wederzijds respect en gedeelde waarden, zonder dat lichamelijke verlangens daarbij een rol spelen. Bestaat niet, zegt Harry. Ik aarzel met Sally mee.

Ik heb een paar heel goede vriendinnen. Ik koester die vriendschappen. Soms zien we elkaar lange tijd niet, maar als we elkaar dan treffen, gaan we moeiteloos verder waar we gebleven waren. Van zulke vriendschappen heb je er niet veel nodig. Dat zou ook raar zijn. Minder dan een handjevol is al goed. Het zijn heel aantrekkelijke gesprekspartners. Geen onderwerp hoeft vermeden te worden, geen vraag is verboden. Aantrekkelijke gesprekspartners worden gemakkelijk aantrekkelijke personen. Het grijze gebied waarbij platonisch tussen haakjes komt te staan. Een heel enkele keer stap je samen over de grens. Dat hoeft niet verkeerd af te lopen, maar dat gebeurt wel vaak denk ik. Ook achter heel goede gesprekken kunnen verschillende verwachtingen schuil gaan. En eenmaal tevoorschijn gaat de aap nooit meer terug in de mouw.

Uiteindelijk krijgen Harry en Sally elkaar, zoals dat in een goede romcom betaamt. Heeft Harry daarmee gelijk? Met meer geluk dan wijsheid omzeilden ze de valkuil uit ’The remains of the day’.  Maar dat is weer een andere film. Daarover een andere keer.

Lees verder / reageer